«Σήμερον τῆς σωτηρίας ἡμῶν τὸ Κεφάλαιον»

Αποτέλεσμα εικόνας για ευαγγελισμοσ θεοτοκου

του Ιωάννη Καραβιδόπουλου, Ομότ. Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ.

Ο ευαγγελισμός της Θεοτόκου αποτελεί σημαντική Θεομητορική εορτή της Εκκλησίας μας, διότι γιορτάζουμε την απαρχή και τη φανέρωση του «χρόνοις αιωνίοις σεσιγημένου μυστηρίου» (Ρωμ.16,25) της σωτηρίας, που αποκαλύπτεται από τον Αρχάγγελο Γαβριήλ στην Παναγία. Η ευαγγελική περικοπή που διαβάζεται στη θεία Λειτουργία από το κατά Λουκάν Ευαγγέλιο είναι η ακόλουθη:

 

«Εκείνες τις μέρες η γυναίκα του η Ελισάβετ έμεινε έγκυος. ‘Εκρυβε όμως την εγκυμοσύνη της για πέντε μήνες  και έλεγε: ‘Ο Θεός είδε τη στενοχώρια μου και φρόντισε να με απαλλάξει από την ντροπή που ένιωθα μπροστά στους ανθρώπους για την ατεκνία μου’. Τον έκτο μήνα της εγκυμοσύνης της Ελισάβετ, ο Θεός έστειλε τον άγγελο Γαβριήλ στην πόλη της Γαλιλαίας Ναζαρέτ  σε μια παρθένο, που ήταν αρραβωνιασμένη με κάποιον που λεγόταν Ιωσήφ και προερχόταν από τη γενιά του Δαβίδ. Η παρθένος λεγόταν Μαριάμ. Παρουσιάστηκε, λοιπόν, σ’ αυτήν ο άγγελος και της είπε: ‘Χαίρε εσύ, η προικισμένη με τη χάρη του Θεού! Ο Κύριος είναι μαζί σου. Ευλογημένη από τον Θεό είσαι εσύ, περισσότερο απ’ όλες τις γυναίκες’. Εκείνη μόλις τον είδε ταράχτηκε με τα λόγια του και προσπαθούσε να εξηγήσει τι σήμαινε ο χαιρετισμός αυτός. Ο άγγελος της είπε: ‘Μη φοβάσαι, Μαριάμ, ο Θεός σού έδωσε τη χάρη του·  θα μείνεις έγκυος, θα γεννήσεις γιο και θα τον ονομάσεις Ιησού. Αυτός θα γίνει μέγας και θα ονομαστεί Υιός του Υψίστου. Σ’ αυτόν θα δώσει ο Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ, του προπάτορά του.  Θα βασιλέψει για πάντα στους απογόνους του Ιακώβ και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος’. Η Μαριάμ τότε ρώτησε τον άγγελο: ‘Πώς θα μου συμβεί αυτό, αφού εγώ δεν έχω συζυγικές σχέσεις με κανέναν άντρα;’ Ο άγγελος της απάντησε: ‘Το ‘Αγιο Πνεύμα θα έρθει επάνω σου και θα σε καλύψει η δύναμη του Θεού· γι’ αυτό και το άγιο παιδί που θα γεννήσεις θα ονομαστεί Υιός Θεού. Μάθε ακόμη ότι η συγγενής σου Ελισάβετ συνέλαβε γιο στα γηρατειά της· έτσι, αυτή που την αποκαλούσαν στείρα, τώρα βρίσκεται στον έκτο μήνα της εγκυμοσύνης. Για τον Θεό τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο’. Η Μαριάμ τότε είπε: ‘Είμαι μια δούλη του Κυρίου· ας γίνει το θέλημά του σ’ εμένα όπως μου το είπες’. Κι έφυγε από αυτήν ο άγγελος» (Λουκ.1,24-38).

  Καθώς διαβάζει κανείς από την αρχή τον ευαγγελιστή Λουκά, αυτόν που κατ’εξοχήν μας «ιστόρησε» με τον κάλαμό του τη μορφή της Παναγίας, ευθύς στο πρώτο κεφάλαιο και πριν από τη διήγηση της Γέννησης του Ιησού Χριστού θα συναντήσει τη μορφή της αγνής Παρθένου που δέχεται τον αγγελικό χαιρετισμό και τη χαρούμενη αγγελία (τον «ευαγγελισμό») ότι θα συλλάβει και θα γεννήσει γιο που θα τον ονομάσει Ιησού. Σχολιάζοντας τον αγγελικό αυτό χαιρετισμό ο Θεοφύλακτος, Αρχιεπίσκοπος Αχρίδος (11ος αιώνας), σημειώνει: «Επειδή στην Εύα ο Θεός είπε ‘Με λύπες και πόνους θα γεννάς τα παιδιά σου’, ακυρώνει τη λύπη αυτή η χαρά που προσφέρει ο άγγελος στην Παρθένο με τα λόγια ‘Χαίρε Κεχαριτωμένη’». Η αντιπαραβολή Εύας και Μαρίας είναι ένα από τα προσφιλή θέματα της Πατερικής θεολογίας και της εκκλ. υμνογραφίας, με αποκορύφωμα τον γνωστό στίχο του Ακαθίστου ύμνου «Χαῖρε, τῶν δακρύων τῆς Εὔας ἡ λύτρωσις». Τα λόγια του Αρχαγγέλου αναγγέλλουν μια νέα εποχή αναδημιουργίας και ανάπλασης του ανθρώπου. Το Άγιο Πνεύμα που θα επισκιάσει τη Θεοτόκο μας φέρει στο νου την πρώτη δημιουργία, όπου κατά τη διήγηση της Γένεσης (1,2) «πνεύμα Θεού επεφέρετο επάνω του ύδατος», πνεύμα που κατά τον Μ.Βασίλειο είναι το «Πνεύμα του Θεού το άγιον». Ο νέος Αδάμ που συλλαμβάνεται στα σπλάχνα της Παρθένου, όπου συνάπτεται η θεία με την ανθρώπινη φύση, είναι η απαρχή του καινούργιου κόσμου, στον οποίο πρώτη μυείται η Παναγία. Και βέβαια η σύλληψη του Ιησού είναι έργο της δύναμης του Θεού αλλά και της ταπεινής αποδοχής και συμμετοχής της αγνής Παρθένου. «Είπεν μεν ο Θεός, εκύρωσε δε η παρθένος» (Άγιος Νικόλαος ο Καβάσιλας), δηλ. με την απάντηση της «Είμαι μια δούλη του Κυρίου, ας γίνει το θέλημά Του» είναι σαν να έβαλε την υπογραφή της στο θείο θέλημα. Γράφει ένας λόγιος επίσκοπος σχετικά : «Ποτέ μια ανθρώπινη υπογραφή δεν είχε τόση σημασία για την ανθρωπότητα ολόκληρη όση η υπογραφή της Παρθένου στην Καινή Διαθήκη, συμβόλαιο ανάμεσα στον Θεό και στον άνθρωπο» (Ευθυμίου Στύλιου, επισκόπου Αχελώου, Η Πρώτη. Θεομητορικό ημερολόγιο, 1987, σ.111).

Πρωταγωνιστικό βέβαια ρόλο στο μυστήριο της θείας οικονομίας έχει το Άγιο Πνεύμα, γιατί η αναγέννηση του ανθρώπου και της κτίσης δεν θα μπορούσε να προέλθει από τα ερείπια και τα συντρίμμια της αμαρτωλής ανθρώπινης ιστορίας, αλλά επίσης σημαντική είναι και η ανθρώπινη αποδοχή εκ μέρους της Παναγίας, τα σπλάχνα της οποίας αποβαίνουν «το της σωτηρίας ημών εργαστήριον», κατά τη φράση του  αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

Ο ευαγγελιστής Λουκάς, ο «ιερώτατος» κατά τον υμνογράφο, μας διασώζει τις περισσότερες πληροφορίες για την Παναγία που αναφέρονται είτε στα πριν από τη Γέννηση του Χριστού χρόνια και στον ύμνο της «Μεγαλύνει η ψυχή μου τον Κύριο…», είτε στη Γέννηση του Χριστού και την προσκύνηση των ποιμένων με τον αγγελικό ύμνο «Δόξα εν Υψίστοις Θεώ…» καθώς και στα πρώτα παιδικά χρόνια του Ιησού. Όλα αυτά τα αντλεί ο ευαγγελιστής από τη γεμάτη ιερές συγκινήσεις μνήμη της Μαρίας, η οποία, όπως λέγει ο ίδιος,  «διατηρούσε όλα αυτά τα λόγια στην καρδιά της και τα σκεφτόταν συνεχώς» (Λκ 2,19). Έτσι, στο Προοίμιο του Ευαγγελίου του ο Λουκάς όταν αναφέρεται στα γεγονότα,  «όπως μας τα παρέδωσαν εκείνοι που από την αρχή ήταν αυτόπτες μάρτυρες», πρέπει να εννοήσουμε ότι πρωταρχική θέση μεταξύ αυτών των αυτοπτών μαρτύρων δίνει στην  Παρθένο Μαρία.

Ο ευαγγελισμός της Θεοτόκου ενέπνευσε πολλούς υμνογράφους και αγιογράφους στη διάρκεια της ιστορικής πορείας της Εκκλησίας. Έτσι, όπως συναντούμε τη μορφή της Θεοτόκου στην αρχή των Ευαγγελίων (ιδιαίτερα του Λουκά και του Ματθαίου), θα τη συναντήσουμε επίσης αμέσως καθώς εισερχόμαστε μέσα σε κάθε Ναό δίπλα στο πρόσωπο του Χριστού και στου Αγίου ή της Αγίας της Εκκλησίας, στο Τέμπλο αριστερά της Ωραίας Πύλης, κι αν ατενίσουμε πάνω από το ΄Αγιο Βήμα θα τη συναντήσουμε στο άνω τεταρτοσφαίριό του ως την «Πλατυτέρα των Ουρανών». Πιο ψηλά από αυτήν βρίσκεται μόνο ο Παντοκράτωρ, σε όσους Ναούς βέβαια ο ρυθμός επιτρέπει και προβλέπει την ύπαρξη τρούλου. Η θέση της αυτή, τρόπον τινά μεταξύ ουρανού και γης, απηχείται στον στίχο του Ακαθίστου ύμνου «Χαῖρε, κλῖμαξ ἐπουράνιε, δι ‘ ἦς κατέβη ὁ Θεός,   χαῖρε, γέφυρα μετάγουσα τοὺς ἐκ γῆς πρὸς οὐρανόν».     

   http://www.amen.gr/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s